Rok 2026 zapowiada się gorąco legislacyjnie w Brukseli z kilkoma kluczowymi inicjatywami, które mogą mieć szeroki wpływ na sektor energetyczny, przemysł energochłonny oraz politykę klimatyczną UE. Po względnym uspokojeniu w 2025 r., Komisja Europejska ma wrócić do rewizji strategicznych aktów prawnych tworzących trzon pakietu „Gotowi na 55”, a obok tego wdrożyć nowy pakiet sieciowy, zaktualizować system handlu emisjami EU ETS oraz opracować nowy fundusz konkurencyjności dla przemysłu.
1) Pakiet sieciowy — integracja europejskiego rynku energii
Jednym z głównych priorytetów UE na pierwszą połowę 2026 r. jest wdrożenie tzw. pakietu sieciowego. Pakiet ten ma na celu:
- wzmocnienie transgranicznych połączeń energetycznych,
- zwiększenie roli organów unijnych w planowaniu i koordynacji inwestycji sieciowych,
- zmniejszenie asymetrii cen energii elektrycznej między państwami członkowskimi dzięki większej integracji rynków.
Pakiet sieciowy obejmuje m.in. aktualizacje rozporządzenia w sprawie TEN‑E (Transeuropejskiej infrastruktury energetycznej) oraz modyfikacje dyrektyw zmierzające do przyspieszenia procedur udzielania pozwoleń inwestycyjnych na infrastrukturę elektroenergetyczną. To istotne, ponieważ skrócenie czasu inwestycji sieciowych jest kluczowe dla absorpcji nowych mocy OZE oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw.
2) Nowelizacja systemu ETS — cele redukcyjne do 2040 r. i ETS2
W trzecim kwartale 2026 r. Komisja ma otworzyć rewizję dyrektywy o handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) — kluczowego narzędzia europejskiej polityki klimatycznej. Główne założenia zmian to:
- dostosowanie EU ETS do nowego celu redukcji emisji CO₂ o 90% do 2040 r. w stosunku do poziomów z 1990 r.,
- dalsze zwiększenie udziału OZE i efektywności energetycznej,
- kontynuacja dyskusji nad ETS2 — systemem rozszerzającym opłaty za emisje CO₂ na budynki i transport, którego wejście w życie może zostać przesunięte na po 2028 r. (co wspiera też polski rząd).
Rewizja ETS to jednocześnie ponowna ocena tzw. darmowych uprawnień emisji dla sektorów energochłonnych oraz mechanizmów ochrony konkurencyjności, takich jak CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), które wpływają na koszty produkcji i eksportu europejskiego przemysłu.
3) Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK) — nowy budżet dla przemysłu
Podstawą długofalowego wsparcia przemysłu ma być Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK), który ma funkcjonować w ramach Nowej Perspektywy Finansowej UE na lata 2028–2034. Fundusz ten planowo:
- połączy 11 istniejących programów UE w jeden zintegrowany mechanizm finansowania,
- dysponować będzie budżetem ok. 409 mld EUR,
- skupi się na czterech obszarach: czystej transformacji i dekarbonizacji, odporności technologicznej, przywództwie cyfrowym oraz zdrowiu i biogospodarce.
Z funduszu tego ma trafić pula środków na inwestycje dekarbonizacyjne i modernizację przemysłu, choć tylko część — ok. 67 mld EUR — ma być przeznaczona bezpośrednio na dekarbonizację sektorów przemysłowych, co jest uważane za względnie skromne w porównaniu do potrzeb transformacyjnych.
W praktyce EFK ma stanowić narzędzie finansowego wsparcia dla inwestycji w niskoemisyjne technologie, w tym m.in. w:
- modernizację instalacji przemysłowych,
- technologie efektywności energetycznej,
- wsparcie projektów CCU/CCS (wychwyt i składowanie CO₂),
- rozwój infrastruktury czystej energii.
4) Inne kluczowe elementy polityki UE w 2026 r.
Poza powyższymi priorytetami, Bruksela planuje również:
• dalsze rozszerzenie ETS i CBAM — mechanizmy te wpływają zarówno na koszty emisji, jak i konkurencyjność przemysłu europejskiego względem krajów trzecich;
• kontynuację rozwoju przepisów dotyczących elektryfikacji, ogrzewania i chłodzenia oraz infrastruktury transportowej i rynków składowania CO₂, które mają zostać przedstawione w kolejnych kwartałach 2026 r.;
• możliwe kontrowersje wokół harmonizacji polityki klimatycznej i gospodarczej między państwami UE, zwłaszcza tych o różnym poziomie emisji i strukturze przemysłu — co będzie wymagało drobiazgowych negocjacji na szczeblu unijnym.
Podsumowanie — znaczenie dla Polski i branży energetycznej
- Pakiet sieciowy ma na celu integrację infrastruktury energetycznej UE, co może ułatwić przepływy energii między państwami i zmniejszyć różnice cen hurtowych energii.
- Rewizja ETS oraz ETS2 to kluczowe elementy polityki klimatycznej, które mogą zwiększyć koszty emisji CO₂ i jednocześnie wymusić intensywniejszą dekarbonizację przemysłu.
- Europejski Fundusz Konkurencyjności daje perspektywę dodatkowego finansowania dla inwestycji dekarbonizacyjnych, choć jego efektywność zależy od podziału środków i priorytetów strategicznych UE.
- Dalsze prace legislacyjne w 2026 r. będą również kontynuacją działań w zakresie OZE, efektywności energetycznej i infrastruktury sieciowej, co ma duże znaczenie dla transformacji energetycznej w Polsce i całej Unii.
About the Author
